५ मिनेट पढाइ
कप्तानको गाइड: टस, ब्याटिङ क्रम र बलर छान्ने तरिका
एनपीएल क्रिकेट लिगको अनलाइन क्रिकेट खेलमा कप्तानले के गर्छ: टस बोल्ने, ब्याटिङ वा बलिङ रोज्ने, ब्याटिङ क्रम मिलाउने र हरेक ओभरमा बलर छान्ने तरिका नेपालीमा।

यस कथामा
अनलाइन खेलमा हरेक पक्षको एक जना कप्तान हुन्छ, जसको नामको छेउमा क (अङ्ग्रेजीमा C) लेखिएको हुन्छ। कप्तानले अरूभन्दा बलियो सट हान्दैन, न त छिटो बल नै गर्छ। कप्तानको हातमा तीनवटा निर्णय हुन्छन्, र छोटो खेलमा प्रायः तिनै निर्णयले हारजित छुट्याउँछन्। यो गाइडमा हरेक निर्णयबारे बताइएको छ।
यहाँ हामीले अहिले परीक्षण गरिरहेको संस्करणको कुरा छ। रिलिजअघि विवरण बदलिन सक्छन्; बदलिए भने हामी यो पृष्ठ अद्यावधिक गर्नेछौं।
कप्तान को हुन्छ?
लबी बनाउने खेलाडी पक्ष क को कप्तान बन्छ, र पक्ष ख को आफ्नै कप्तान हुन्छ। त्यसपछि:
- होस्टले जुनसुकै खेलाडीलाई उसकै पक्षको कप्तान बनाउन सक्छ;
- कप्तानले यो जिम्मा आफ्नो टोलीको साथीलाई दिन सक्छ।
यो काम लबीबाट हुन्छ: खेलाडीको नाम ट्याप गर्नुहोस् र कप्तान बनाउनुहोस् छान्नुहोस्। ओभरहरूको बीचमा ध्यान दिइरहने खेलाडीलाई रोज्नुहोस्।
निर्णय १: टस
होस्टले खेल सुरु गरेपछि एउटा सिक्का देखिन्छ।
- हेड वा टेल पक्ष ख को कप्तानले भन्छ।
- सिक्का हाम्रो सर्भरमा उफारिन्छ, त्यसैले कसैको फोनले नतिजा तय गर्दैन।
- जित्नेले ब्याटिङ वा बलिङ रोज्छ।
हरेक चरणमा १५ सेकेन्डको टाइमर हुन्छ। समयमै हेड वा टेल भनिएन भने खेलले हेड भन्छ। जित्नेले समयमै रोजेन भने उसको पक्षले ब्याटिङ गर्छ।
पहिले ब्याटिङ कि पहिले बलिङ?
यसको एउटै सही जवाफ छैन, त्यसैले त यो निर्णय हो।
पहिले ब्याटिङ गर्नुहोस्, यदि:
- तपाईंका उत्कृष्ट ब्याटर आत्मविश्वासमा छन् र खेलको गति तपाईं आफैँ तय गर्न चाहनुहुन्छ;
- दबाबमा लक्ष्य पछ्याउनुभन्दा बनाएको स्कोर जोगाउन तपाईंलाई मन पर्छ।
पहिले बलिङ गर्नुहोस्, यदि:
- कति रन चाहिन्छ भन्ने ठ्याक्कै थाहा पाउन चाहनुहुन्छ;
- तपाईंको पक्ष स्कोर बनाउनभन्दा अन्तिम ओभरमा लक्ष्य पछ्याउन सिपालु छ।
२ ओभरको ब्लिट्जमा धेरै कप्तानले लक्ष्य पछ्याउन रोज्छन्: जम्मा बाह्र बल मात्र हुने भएकाले, लक्ष्य थाहा भएपछि पहिलो बलदेखि नै कति जोखिम लिने भन्ने प्रस्ट हुन्छ। ५ ओभरको खेलमा दुवै विकल्प झन्डै बराबरका हुन्छन्। खेलका ढाँचाको गाइड ले दुवै बुझाउँछ।
निर्णय २: ब्याटिङ क्रम
टसपछि दुवै कप्तानले ब्याटिङ क्रम को स्क्रिन देख्छन्, जहाँ आफ्नै पक्षका खेलाडीको सूची हुन्छ।
- साटफेर गर्न दुई खेलाडी ट्याप गर्नुहोस्। क्रम नमिलुन्जेल यही गर्दै जानुहोस्।
- ३० सेकेन्डको टाइमरले खेल कहिले सुरु हुन्छ भनेर देखाउँछ। केही बदल्नुभएन भने खेलाडी जुन क्रममा जोडिएका थिए, त्यही क्रम रहन्छ।
सुरुका दुई खेलाडीले इनिङ्स सुरु गर्छन्। विकेट गएपछि क्रमको अर्को खेलाडी आउँछ।
क्रमबारे कसरी सोच्ने
- बलको टाइमिङ सबैभन्दा भरपर्दो गरी मिलाउने खेलाडीलाई ओपनिङमा पठाउनुहोस्। छोटो खेलमा पहिलो ओभरमै विकेट गुमाउन मिल्दैन।
- सबैभन्दा ठूलो हिटरलाई ओभर सुरु हुने ठाउँमा होइन, ओभर सकिन लाग्ने ठाउँमा राख्नुहोस्। ५ ओभरको खेलमा त्यो प्रायः तीन नम्बर हुन्छ।
- सानो पक्षमा क्रम फेरि घुमेर आउँछ। १ विरुद्ध १ मा पनि एउटा पक्षसँग कम्तीमा दुई विकेट हुन्छन्, र क्रम सकिएपछि फेरि सुरुबाट चल्छ। त्यसैले तपाईंको उत्कृष्ट ब्याटरले दुई पटक ब्याटिङ गर्न सक्छ।
निर्णय ३: बलर छान्नु
तपाईंको पक्ष फिल्डिङमा हुँदा हरेक ओभर कसले बल गर्ने भन्ने तपाईंले छान्नुहुन्छ। बलर छान्नुहोस् प्यानलमा तपाईंका खेलाडी र हरेकले कति ओभर बल गरिसकेको छ भन्ने देखिन्छ।
नियम सरल छन्:
- कसैले लगातार दुई ओभर बल गर्न पाउँदैन, पक्षमा एक जना मात्र खेलाडी भएको अवस्थाबाहेक।
- ओभर पक्षभरि बाँडिन्छन्। पाँच खेलाडी भएको ५ ओभरको खेलमा हरेकले एक-एक ओभर बल गर्न सक्छ।
- छान्न तपाईंसँग १५ सेकेन्ड हुन्छ। छान्नुभएन भने खेलले नै बल गर्न मिल्ने एक जना बलर छानिदिन्छ।
बलिङबारे कसरी सोच्ने
- सबैभन्दा छिटो होइन, सबैभन्दा सटीक बलरबाट सुरु गर्नुहोस्। सुरुमै वाइड वा नो बल भयो भने सुरुआत नै बिग्रन्छ।
- सबैभन्दा राम्रो बलरलाई अन्त्यका लागि जोगाउनुहोस्। खेलको फैसला लक्ष्य पछ्याउँदाको अन्तिम ओभरमै हुन्छ। त्यो ओभर कसले गर्ने भन्ने इनिङ्स सुरु हुनुअघि नै तय गर्नुहोस्।
- गति र स्पिन मिसाउनुहोस्। दुई छिटा ओभरको टाइमिङ मिलाइसकेको ब्याटरले पहिलो ढिलो बलमा प्रायः छिटो ब्याट चलाउँछ। बलिङ गाइड ले बलका प्रकार बुझाउँछ।
फिल्डिङमा: सबैको काम हुन्छ
कप्तानी मात्र एउटै भूमिका होइन। बलिङ गर्ने पक्षका, बल नगरिरहेका खेलाडीले फिल्डिङका स्थान सम्हाल्छन्, र त्यो विकेटकिपरबाट सुरु हुन्छ। वास्तविक खेलाडीले सम्हालेको स्थानतिर बल हावामा गयो भने त्यो खेलाडीको स्क्रिनमा क्याच! को घेरा देखिन्छ, र त्यसलाई ट्याप गर्न उनीसँग एक छिन समय हुन्छ। समयमै ट्याप गरे ब्याटर आउट हुन्छ।
त्यसैले अरू कसैले बल गरिरहेको बेला पनि ध्यान दिइरहन आफ्नो पक्षलाई भन्नुहोस्।
आफ्नो टोलीसँग कुरा गर्नुहोस्
खेलका बेला एक ट्यापमा पठाइने आवाजका सन्देश प्रयोग गर्नुहोस्: "क्याच समात!", "दौड! दौड!", "राम्रो बलिङ!"। ती टाइप गर्नुभन्दा छिटा हुन्छन्, र सबैले सुन्छन्। कप्तान बोलिरह्यो भने पक्षको ध्यान खेलमै रहन्छ।
कप्तानको काम सानो छ: तीन निर्णय र शान्त आवाज। ती मिलाउनुभयो भने बाँकी काम पक्षले गर्छ।
कप्तानको चेकलिस्ट
- टसअघि: स्कोर बनाउन मन पर्छ कि लक्ष्य पछ्याउन, तय गर्नुहोस्।
- क्रमको स्क्रिनमा: ओपनर, हिटर, र विकेट चाँडै गए को ब्याटिङ गर्छ।
- फिल्डिङको पहिलो ओभरअघि: बलिङ कसले सुरु गर्छ र अन्तिम ओभर कसले गर्छ।
- हरेक ओभरमा: टाइमर सकिनुअघि को-को बल गर्न मिल्छ, हेर्नुहोस्।
लबी तपाईंका लागि नयाँ हो? साथीहरूसँग अनलाइन कसरी खेल्ने बाट सुरु गर्नुहोस्।
एनपीएल क्रिकेट लिग अझै विकासको क्रममा छ। पूर्व-दर्ता गर्नुहोस्, र खेल्न मिल्ने भएपछि हामी तपाईंलाई खबर गर्नेछौं।
एनपीएल क्रिकेट लिग नेपालको टी-ट्वेन्टी फ्रेन्चाइज क्रिकेटबाट प्रेरित लाक्स्पेसको खेल हो। टोलीका नामले फ्रेन्चाइजहरूलाई चिनाउँछन्; खेलभित्रका चिह्न, पोसाक र खेलाडी हाम्रै हुन्, र खेलाडी काल्पनिक हुन्। यो नेपाल क्रिकेट सङ्घ (क्यान), नेपाल प्रिमियर लिग वा यसका फ्रेन्चाइजहरूसँग आबद्ध छैन, न त तिनीहरूबाट समर्थन वा इजाजत प्राप्त छ।
- #captain
- #toss
- #batting-order
- #strategy
- #guide


